Robotik Radikal Prostatektomi

Kimler için uygun olabilir?

Radikal prostatektomi esas olarak prostat içinde sınırlı veya prostatın hemen çevresine taşmış, cerrahiyle tamamen çıkarılması beklenen kanserlerde konuşulur. Genellikle şu bilgiler birlikte değerlendirilir:

• Biyopsi sonucu: ISUP derece grubu, pozitif örnek sayısı ve yaygınlığı
• PSA değeri ve prostat MR’ı (MR füzyon biyopsi ile alınan örnekler dahil)
• Gerekli hastalarda yayılım taraması (örneğin PSMA PET/BT)
• Yaş, beklenen yaşam süresi, kalp-akciğer durumu ve önceki karın ameliyatları
• Ameliyat öncesi idrar kontrolü ve sertleşme durumu

Düşük riskli bazı kanserlerde ameliyat yerine yakın takip (aktif izlem) daha uygun olabilir. Prostat kanserinin evreleri ve tüm tedavi seçenekleri için Prostat Kanseri rehberine bakın.

Robotik yaklaşım açık ameliyattan daha mı iyi?

Robotik ameliyatın yararı büyük ölçüde kapalı (minimal invaziv) olmasından gelir: daha küçük kesiler ve genellikle daha az kanama. Robotik ve açık ameliyatı karşılaştıran randomize bir çalışmada idrar ve cinsel işlev sonuçları 12. haftada ve 24. ayda benzer bulunmuştur.^[3,4] Bu nedenle yöntem kadar cerrahın deneyimi ve ekibin altyapısı da önemlidir. EAU kılavuzu, robotik ve laparoskopik yaklaşımı karşılaştıran beş randomize çalışmanın meta-analizinde 12. ayda idrar kontrolü ve onkolojik sonuçlarda fark bulunmadığını aktarır.^[1] Robotik sistemin ürolojideki diğer kullanım alanları için Robotik Cerrahi sayfasına bakabilirsiniz.

Sinir koruma kararı nasıl verilir?

Prostatın iki yanında sertleşmeyi sağlayan sinir-damar demetleri bulunur. Ameliyatta bu demetlerin korunmasına sinir koruyucu cerrahi denir. EAU kılavuzuna göre sinir koruma, erken idrar kontrolü ve sertleşme gibi işlevsel sonuçları muhtemelen iyileştirir; ancak cerrahi sınırın pozitif çıkma olasılığını da artırabilir.^[1]

Bu yüzden karar her taraf için ayrı verilir. Tümörün hangi tarafta olduğu, MR’da kapsula taşma şüphesi, biyopsi derecesi ve ameliyat öncesi sertleşme durumu birlikte değerlendirilir. Kanserin kapsula yakın olduğu tarafta sinirleri korumamak, kanser kontrolü için daha güvenli olabilir. Sinir koruma planı, prostat MR’ındaki tümör yerleşimine göre yapılır ve ameliyat öncesinde sizinle açıkça konuşulur.

Ameliyat nasıl yapılır?

1. Genel anestezi altında karın duvarından birkaç küçük kesiyle kamera ve aletler yerleştirilir.
2. Prostat ve seminal veziküller çevre dokulardan ayrılır; uygun tarafta sinir-damar demetleri korunur.
3. Gerekli hastalarda pelvik lenf bezleri de çıkarılır; bu karar risk grubuna ve görüntülemeye göre verilir.^[1]
4. Mesane boynu idrar kanalına yeniden dikilir (anastomoz) ve bu bağlantı iyileşene kadar idrar sondası takılır.
5. Çıkarılan doku patolojik incelemeye gönderilir.

Hastanede kalış ve sonda süresi

Hastanede kalış ve sondalı geçen süre; anastomozun iyileşmesine, ameliyatın kapsamına, ek hastalıklara ve toparlanma hızınıza göre değişir. Kliniğimizde hastanede kalış genellikle 3 gün, idrar sondası ise toplam 7 gün civarında kalır; size özel beklenen süre ameliyat öncesinde konuşulur. Sonda çekilirken enfeksiyon önlemi gerekip gerekmediği EAU üriner enfeksiyon kılavuzuna göre belirlenir.^[1]

İdrar kontrolü

Sonda çekildikten sonra öksürme, ayakta durma veya efor sırasında idrar kaçırma sıktır ve çoğu hastada aylar içinde azalır. Toparlanmayı yaş, vücut kitle indeksi, ek hastalıklar, ameliyat öncesi idrar yakınmaları, prostat hacmi ve cerrahi teknik etkiler.^[2] Pelvik taban egzersizleri genellikle önerilir. Kalıcı ve belirgin idrar kaçırma az sayıda hastada gelişir ve bunun için de tedavi seçenekleri vardır.

Cinsel işlev

Ameliyattan sonra boşalmada meni gelmez; orgazm hissi genellikle sürer. Sertleşmenin geri dönüşü en çok yaşa, ameliyat öncesi sertleşme durumuna, ek hastalıklara ve sinir korumanın ne ölçüde yapılabildiğine bağlıdır.^[2] Toparlanma aylar sürebilir; gerekirse ilaç ve diğer rehabilitasyon yöntemleri kullanılır. Hiçbir yöntemle sertleşmenin korunacağı garanti edilemez.

Olası riskler

Kanama ve kan nakli gereksinimi, enfeksiyon, anastomoz kaçağı, mesane boynu darlığı, bağırsak veya damar yaralanması, pıhtı, lenf sıvısı birikimi ve nadiren açık ameliyata geçiş. EAU kılavuzu robot yardımlı ameliyatta bu komplikasyonların çoğunun düşük oranda bildirildiğini aktarır; kişisel riskiniz ameliyat öncesinde ayrıca konuşulur.^[1]

Ameliyat sonrası takip

Patoloji raporu; kanserin derecesini, sınırların temiz olup olmadığını ve lenf bezlerini gösterir. Ameliyattan sonra PSA’nın ölçülemeyecek düzeye inmesi beklenir ve belirli aralıklarla ölçülür. Ameliyat öncesi PSA’sı yüksek olan bazı hastalarda erken ölçüm yanıltıcı olabilir; PSA’nın düşmesi aylar sürebilir.^[1] Bazı hastalarda takip yeterliyken bazılarında radyoterapi veya hormon tedavisi gibi ek tedaviler gerekebilir. PSA değerinin genel olarak nasıl yorumlandığını PSA yüksekliği yazısında bulabilirsiniz.

Alternatifler

• Aktif izlem: Düşük ve seçilmiş orta riskli kanserlerde düzenli PSA, MR ve gerektiğinde biyopsiyle takip.
• Radyoterapi: Uygun hastalarda cerrahiye alternatif küratif tedavi; risk grubuna göre hormon tedavisiyle birlikte verilebilir.
• Açık veya laparoskopik prostatektomi: Aynı ameliyatın farklı yolları.

Hangi seçeneğin sizin için daha uygun olduğu, yararları ve yan etkileri birlikte tartışılarak kararlaştırılır. Mümkünse üroloji ve radyasyon onkolojisi görüşü birlikte alınmalıdır.

Sık sorulan sorular

Robotik ameliyattan sonra kanser tekrarlar mı? Patolojide sınır ve lenf bezleri temizse tekrar riski düşüktür ama sıfır değildir; bu yüzden PSA takibi yapılır.

Sinir koruma her hastada yapılabilir mi? Hayır. Kanserin kapsula yakın olduğu tarafta kanser kontrolü için sinirler korunmayabilir.

Robotik ameliyatta cerrah nerede? Aynı ameliyathanede, konsolda. Yardımcı cerrah ve ekip hastanın yanındadır.

Ameliyattan sonra PSA takibi nasıl yapılır? Ameliyattan sonraki 6. haftada ölçülen PSA değerine göre takip sıklığı belirlenir. Sonrasında 2 yıl boyunca 3 ayda bir PSA değerlendirilir. PSA yükselirse takip kişiye göre yeniden planlanır.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel muayene, tanı ve tedavi planının yerine geçmez.

Kaynaklar

1. European Association of Urology. Guidelines on Prostate Cancer – Treatment, 2026 (bölüm 6.2.2: radikal prostatektomi, sinir koruma, komplikasyonlar, PSA persistansı).
2. Ficarra V ve ark. Robot-assisted radical prostatectomy sonrası idrar kontrolü (Eur Urol 2012;62:405–17, doi:10.1016/j.eururo.2012.05.045) ve sertleşme (Eur Urol 2012;62:418–30, doi:10.1016/j.eururo.2012.05.046) sistematik derlemeleri.
3. Yaxley JW ve ark. Robotik ve açık prostatektomi, erken sonuçlar. Lancet 2016;388:1057–1066. doi:10.1016/S0140-6736(16)30592-X
4. Coughlin GD ve ark. Robotik ve açık prostatektomi, 24 ay. Lancet Oncol 2018;19:1051–1060. doi:10.1016/S1470-2045(18)30357-7